22-24 luty 2017

konferencja@konferencja-ipb.pl

 

Piotr Kusztal, Tomasz Kalicki, Wykorzystanie bobrów w renaturyzacji obszarów zalewowych

WYKORZYSTANIE BOBRÓW W RENATURYZACJI OBSZARÓW ZALEWOWYCH

Piotr Kusztal, Tomasz Kalicki

Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Instytut Geografii, Zakład Geomorfologii, Geoarcheologii i Kształtowania Środowiska, ul. Świętokrzyska 15, 25-406 Kielce

Wersja Oryginalna

Wersja PDF

WPROWADZENIE

          Bytowanie bobrów korzystnie wpływa na funkcjonowanie ekosystemów. Ich działalność zaznacza się przede wszystkim na obszarach zalewowych rzek, gdzie budują tamy [ryc. 1] zmieniające lokalne warunki hydrologiczne [ryc. 2]. Uruchamiają przez to liczne procesy środowiskowotwórcze, doprowadzające do renaturalizacji okolicznych terenów [ryc. 3] [Janiszewski 2012, Derwich, Mróz 2008].           Głównym celem działalności bobrów jest spowalnianie przepływu i piętrzenie wód cieków, co determinuje powstawanie rozlewisk. Formują się wówczas odcinki o rozwinięciu anastomozującym, a w profilach podłużnych rzeki tworzą system bystrze/ploso (step-pool pattern). Zmniejsza to ryzyko wystąpienia katastrofalnych wezbrań [Janiszewski 2012] oraz rozmiary erozji wgłębnej [Stopka 2011], co jest szczególnie korzystne w obszarach górskich [Derwich, Mróz 2008].

Ryc. 1. Tama bobrowa w dolinie Czarnej Koneckiej

Ryc. 2. Tama bobrowa determinująca istnienie zalewu w dawnym korycie Czarnej Koneckiej [oprac. własne z wykorzystaniem www.geoportal.gov.pl]

Ryc. 3. Etapy renaturalizacji doliny wskutek działalności bobrów [a - etap początkowy, f - etap końcowy] [Pollock 2014 na podst. Sedell, Frogatt 1983, Walter, Merritts 2008]

ZASTOSOWANIE BOBRÓW W RENATURYZACJI

          Pozytywny wpływ bobrów na środowisko obszarów zalewowych został zauważony przez człowieka, następstwem czego jest wykorzystywanie tych gryzoni jako narzędzia wspomagającego renaturyzację [Derwich, Mróz 2008, Wild 2015]. Ich reintrodukcja w dolinie górnego Sanu przyniosła bardzo dobry efekt w postaci wzrostu bioróżnorodności i lokalnej retencji [tab. 1]. Przyczyniło się to do odrestaurowania fragmentu Bieszczadzkiego Parku Narodowego, zdegradowanego przez praktykowane niegdyś melioracje wodne [Derwich, Mróz 2008]. Innym przykładem wykorzystania bobrów jest realizowany program reintrodukcji tych zwierząt na obszary zalewowe Nowego Meksyku [SW Stany Zjednoczone Ameryki], w celu ochrony wysychającej [z powodu zmian klimatu] roślinności strefy brzegowej tamtejszych rzek [Wild 2015].

Tab. 1. Efekty reintrodukcji bobrów nad górnym Sanem [Derwich 2008]

PODSUMOWANIE

          Działalność bobrów istotnie przyczynia się do ochrony i powiększania zasobów przyrodniczych w obrębie obszarów zalewowych. W związku z tym zwierzęta te mogą być celowo wykorzystywane do odrestaurowania zdegradowanych w wyniku antropopresji lub niekorzystnych zmian klimatycznych terenów nadrzecznych.

Piśmiennictwo

DERWICH A., MRÓZ I. 2008. Bóbr europejski Castor fiber L. 1758 jako czynnik wspomagający renaturyzację siedlisk nad Górnym Sanem. Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej. 10, 2 (18): 173-183. JANISZEWSKI P., MISIUKIEWICZ W. 2012. Bóbr europejski Castor fiber. BTL Works. Warszawa. POLLOCK M., BEECHIE T., WHEATON J., JORDAN C., BOUWES N., WEBER N., VOLK C. 2014. Using beaver dams to restore incised stream ecosystems. BioScience, 64:279-290. STOPKA R. 2011. Geomorfologiczne skutki działalności bobra europejskiego Castor fiber w dolinie górnego Sanu. Roczniki Bieszczadzkie, 19: 319-334. WILD C. 2015. Beaver Reintroduction on Private Property, New Mexico (section II, chapter 11: Beaver Restoration Case Studies) [w:] Castro J., Pollock M., Jordan C., Lewallen G., Woodruff K. (eds.) 2015. The Beaver Restoration Guidebook: Working with Beaver to Restore Streams, Wetlands, and Floodplains. Version 1.02. United States Fish and Wildlife Service, Portland, Oregon.

Komentarze   

0 # Magdalena 2017-02-24 11:10
Szanowni Państwo,
tematyka zainteresowań naukowych znacznie odbiega od prezentowanej powyżej pracy, w związku z tym chciałabym zadać pytanie z czystej ciekawości, w jaki sposób bobry są w stanie przetrwać zimę?
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytować
0 # Magdalena 2017-02-24 11:11
*moja tematyka zaintresowań naukowych
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytować
0 # Piotr 2017-02-24 15:14
Bobry konstruują przy żeremiach w których mieszkają zimowe magazyny żerowe, w których gromadzą pożywienie i inne niezbędne materiały. Umożliwia im to przetrwanie trudnych warunków (podczas pory zimowej).
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytować

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież

Organizatorzy, patroni, sponsorzy

 

 

 

 

Please publish modules in offcanvas position.

Free Joomla! template by Age Themes